Grzegorz Gerwazy Gorczycki - Completorium

Pierwszy winylowy album Narodowego Forum Muzyki. Na płycie, nagranej przez Wrocław Baroque Ensemble pod dyrekcją Andrzeja Kosendiaka, znalazło się Completorium Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego, czyli muzyczne opracowanie wybranych części komplety – ostatniego nabożeństwa liturgii godzin. Dzieło zostało uzupełnione właściwymi dla celebracji liturgii godzin antyfonami i fragmentami z monodii gregoriańskiej. Wydawnictwo dopełnia muzykologiczny komentarz przygotowany przez dr. Macieja Jochymczyka we współpracy z dr. hab. Jakubem Kubieńcem, prof. UJ. Album winylowy Grzegorz Gerwazy Gorczycki – Completorium to kolejne wydawnictwo ukazujące się w ramach przygotowywanego przez Narodowe Forum Muzyki i CD Accord od 2012 roku cyklu Music First. Muzyka I Rzeczypospolitej, który prezentuje twórczość mistrzów polskiego renesansu i baroku pod dyrekcją Andrzeja Kosendiaka.

Cena: 120 zł
Liczba sztuk

Premiera płyty: 2022

Wydawca: Narodowe Forum Muzyki, CD Accord

Dyrygent: Andrzej Kosendiak

Wykonawcy: Wrocław Baroque Ensemble

Opis:

Completorium to jeden z najobszerniejszych i najszerzej znanych utworów Gorczyckiego. Jest to muzyczne opracowanie wybranych części komplety, czyli ostatniego nabożeństwa liturgii godzin. (...) W tradycji rzymskiej modlitwa na zakończenie dnia pojawiła się najpóźniej we wczesnym średniowieczu i od tamtego czasu, aż do reformy brewiarza w latach siedemdziesiątych XX wieku, nie zmieniła w znaczącym stopniu swojej struktury.

W przeciwieństwie do innych godzin kanonicznych składały się nań głównie elementy stałe, te same, które zostały uwzględnione w opracowaniu Gorczyckiego: cztery psalmy zawierające aluzje do końca dnia i spoczynku (Ps 4 Cum invocarem, Ps 31[30] In Te Domine speravi, Ps 91[90] Qui habitat, Ps 134[133] Ecce nunc benedicite), hymn (Te lucis ante terminum), responsorium breve (In manus tuas) oraz kantyk Symeona (Nunc dimittis, Łk 2,29–32) z przesłaniem o charakterze eschatologicznym – kończąc dzień trzeba być gotowym (jak świątobliwy starzec z Jerozolimy) na zakończenie ziemskiej wędrówki. Całość zamykała jedna z czterech antyfon maryjnych, dobierana zależnie od okresu liturgicznego. (…)

W czasach Gorczyckiego celebracja liturgii godzin odbywała się w katedrze według rytu kurii rzymskiej, który pod koniec XVI wieku zastąpił lokalne zwyczaje krakowskie. Potrydencki ryt rzymski przewidywał śpiew jednej antyfony do wszystkich psalmów (Miserere mihi, Domine w ciągu roku lub Alleluia w okresie paschalnym) oraz stałej antyfony do kantyku Symeona, przy czym w praktyce przed psalmami i kantykiem zwykle intonowano tylko początki antyfon, po nich zaś śpiewano całe. W niniejszym nagraniu wykorzystano zapisy z przedtrydenckich antyfonarzy krakowskich. (...)

Oprócz wspomnianych antyfon, zgodnie z porządkiem nabożeństwa, wykonawcy dodali także śpiewane chorałowo: werset wprowadzający (Deus in adiutorium, Ps 70[69],2), capitulum, czyli krótkie czytanie (Tu autem in nobis es Domine), versus kończący responsorium (Custodi nos, Domine) oraz drugą strofę hymnu Te lucis ante terminum pominiętą w opracowaniu wawelskiego kapelmistrza. Należy odnotować, że pewne wskazówki dotyczące łączenia opracowania polifonicznego z monodią gregoriańską figurują w jedynym zachowanym rękopisie Completorium Gorczyckiego, odnalezionym w 1961 roku w zbiorach kościoła parafialnego w Rakowie Opatowskim. (…)

Completorium Gorczyckiego zostało skomponowane na skład bardzo często wykorzystywany w środkowoeuropejskiej muzyce religijnej tego czasu: czterogłosowy zespół wokalny, dwoje skrzypiec, dwie trąbki naturalne (clarino) i organy, których partię zanotowano, zgodnie z ówczesną konwencją, w postaci basu cyfrowanego. Para trąbek występuje tylko w pierwszej i ostatniej części, a jedna z nich gra w czwartym psalmie (Ecce nunc benedicite); choć ich głosy oznaczono w źródle jako nieobligatoryjne (ad libitum) i momentami zdwajają one skrzypce, obecność instrumentów dętych jest bardzo istotna dla kolorytu kompozycji.

Maciej Jochymczyk, tekst zamieszczony w booklecie dołączonym do płyty

Zobacz również

Wszystkie wydarzenia
Szczegóły wydarzenia

Bach versus French Masters

Recital organowy Bernarda Foccroulle`a
Bazylika mniejsza pw. św. Elżbiety
Szczegóły wydarzenia

Amor Sacro / Amor Profano

Patoulidou / Orliński / Il Giardino d’Amore / Plewniak
NFM, Sala Główna
Szczegóły wydarzenia
Alexander Sitkovetsky / fot. Vincy Ng

NFM Masterclass – Annelien Van Wauwe

Zapisy (uczestnicy czynni) zakończone
NFM, Sala Kameralna
Szczegóły wydarzenia

Les Vingt-quatre Violons du Roy

Koncert w ramach Akademii Francuskiej
NFM, Sala Czerwona
Szczegóły wydarzenia

Spotkanie z grupą klarnetów NFM Filharmonii Wrocławskiej

Wszystkie oblicza muzyki
NFM, VIP Room (+1)
Szczegóły wydarzenia
fagociska Annelien Van Wauve

Nieugaszalni

Finnegan Downie Dear / Annelien Van Wauwe
NFM, Sala Główna
Szczegóły wydarzenia

Rodzinne zwiedzanie

NFM, sale koncertowe
Szczegóły wydarzenia

Projekcja filmu „Wszystkie poranki świata”

Wydarzenie towarzyszące Akademii Francuskiej
NFM, Sala Kameralna
Szczegóły wydarzenia

Les Basses Réunies

Akademia Francuska
NFM, Sala Czerwona
Szczegóły wydarzenia

Próba otwarta Akademii Orkiestrowej NFM

Finnegan Downie Dear
NFM, Sala Czarna